Ιδεολογία

Ιδεολογία

Γράφει ο

Πλούταρχος Πάστρας

ploutarxos19@gmail.com

  Είναι οργανωμένο σύνολο ιδεών ή αρχών που έχουν σκοπό να εξηγήσουν πολύπλοκα κοινωνικοπολιτικά, κυρίως, φαινόμενα.
  Η λέξη χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Ντεστύ ντε Τρασύ (Destutt de Tracy) κατά το τέλος του ΙΗ΄ αιώνα με τη βασική σημασία της <<μελέτης των ιδεών>>. Το ιδεολογικό του σύστημα, απαλλαγμένο από στοιχεία μεταφυσικής, στηριζόταν σε γνώσεις φυσιολογικές και ψυχολογικές και είχε στόχο τη μεταρρύθμιση διάφορων πολιτικοκοινωνικών δομών, όπως της εκπαίδευσης, της ηθικής, της πολιτικής κτλ.
  Αργότερα όλοι όσοι δέχονταν την ιδεολογία με τέτοιο περιεχόμενο, οι ιδεολόγοι, θεωρήθηκαν - ιδιαίτερα από τον Marx και τον Engels - ΄τι στερούνταν πρακτικού πνεύματος ή ότι καταγίνονταν με <<αφηρημένες και παραπλανητικές ιδέες, που βασίζονται σε αυταπάτες>>.
  Ωστόσο ο ίδιος ο Marx χρησιμοποιούσε τον όρο με ποικίλες έννοιες. Η πιο σημαντική είναι αυτή που περιλαμβάνει στις ιδεολογίες το κράτος, την ηθική, τη θρησκεία και τη φιλοσοφία. Όλ' αυτά αποτελούν κατά το Marx, ιδεολογικά συστήματα που εξαρτώνται από οικονομικές μόνο σχέσεις.
  Ανεξάρτητα όμως από την ιδιαίτερη σημασία που έχει η λέξη, είναι γνωστό ότι τόσο τα άτομα όσο και οι διάφορες κοινωνικές ομάδες έχουν οργανωμένες αρχές ή πεποιθήσεις για θέματα κοινωνικά. πολιτικά, ηθικά κτλ. Όταν οι αρχές αυτές δεν αποτελούν την ασφάλεια, την παραγωγή και την ευτυχία του κοινωνικού συνόλου, προστατεύονται από το Σύνταγμα της πολιτείας και αποτελούν δικαίωμα του ατόμου που απορρέει από την προσωπική του ελευθερία. Η διάδοσή τους ή ο προσηλυτισμός γίνεται πάντα σύμφωνα με τις διατάξεις που περιέχονται στο Σύνταγμα και τους ειδικούς νόμους.
  Στις καθημερινές σχέσεις ανθρώπων προβάλλονται συχνά διάφορες ιδεολογίες με σκοπούς φανερούς ή κρυμμένους. Αποτελεί δείγμα πολιτισμού ο σεβασμός της ιδεολογίας του άλλου, ο διάλογος μέσα σε κλίμα ευπρέπειας και ηρεμίας και η προαγωγή της συζήτησης από τους συνομιλητές με σοβαρά πάντα επιχειρήματα.
 Η επίμονη προσπάθεια μερικών να επιβάλουν τη δική τους ιδεολογία στους άλλους, δεν είναι μόνο αντιδημοκρατική αλλά και εγωιστική. Κάθε άνθρωπος διαμορφώνει την ιδεολογία του με βάση την ψυχοσύνθεσή του, τη μόρφωση, τον ιδιαίτερο τρόπο ζωής του, τα ενδιαφέροντά του κτλ.
  Τέλος μια καθαρή ιδεολογία δεν νοθεύεται από σκοπιμότητες, ούτε αναπροσαρμόζεται ανάλογα με τα προσωπικά συμφέροντα της στιγμής.

Πηγή: ΛΕΞΙΚΟ ΑΝΑΠΤΥΓΜΕΝΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥ Γ. ΡΩΜΑ